Telewerk en arbeidsongeval

De Covid-19-crisis heeft een grote toename van telewerk veroorzaakt zonder dat iedereen altijd bereid is om het risico op ongelukken te voorkomen. De wetgeving biedt dekking voor ongevallen in de telewerkmodus. Het is altijd aan te raden om de voorwaarden van telewerk schriftelijk te specificeren om beter beschermd te zijn in geval van een ongeluk.

De Covid-19-crisis heeft een grote toename van telewerk veroorzaakt zonder dat iedereen altijd bereid is om het risico op ongelukken te voorkomen. De wetgeving biedt dekking voor ongevallen in de telewerkmodus. Het is altijd aan te raden om de voorwaarden van telewerk schriftelijk te specificeren om beter beschermd te zijn in geval van een ongeluk.

De wijdverspreide praktijk van telewerk, die het gevolg is van de maatregelen die de Belgische regering heeft genomen om de gezondheidscrisis (covid-19) te bestrijden, stelt een groot aantal werknemers bloot aan "telewerkongevallen".

Een bepaald aantal werknemers is reeds vertrouwd met telewerken voor zover dit deel uitmaakt van hun arbeidsovereenkomst, overeenkomstig de CAO nr. 85 van 9 november 2005. Zo hebben een groeiend aantal werknemers de gewoonte om te telewerken op regelmatige basis, één tot drie dagen per week, soms meer.

Dit neemt niet weg dat telewerken voor vele werknemers geen structurele modaliteit was, ofwel omdat ze nooit aan telewerken deden, ofwel omdat ze enkel op bepaalde gelegenheden telewerkten (bijvoorbeeld, wanneer een combinatie van medisch bezoek, de zorg van een ziek kind of een technische herstelling thuis zich voordeed).

Zodra telewerk niet langer sporadisch is en steeds vaker voorkomt, zonder dat dit voor een langere periode is gepland (zoals bij het zogenaamd “structureel” telewerk), dient men zich ervan bewust te zijn dat de werknemer aan nieuwe risico’s wordt blootgesteld. Dit veronderstelt met name een update van de verzekeringsdekking voor arbeidsongevallen, opdat de risico’s aan de verzekeraar zullen worden aangegeven.

Door de lockdown is de woonplaats van veel mensen ineens de werkplek geworden in het kader van occasioneel telewerk (wat geen deel uitmaakt van de normale uitvoering van de arbeidsovereenkomst).

De mogelijkheid van occasioneel telewerk wordt geregeld door de wet van 5 maart 2017 betreffende werkbaar en wendbaar. Het betreft bijna een recht voor de werknemer, maar dit blijft onderworpen aan de goedkeuring van de werkgever. Artikel 26, §1 bepaalt overigens dat “omwille van overmacht” om telewerk kan worden verzocht, zodra de werknemer verhinderd is het werk in de burelen van het bedrijf uit te voeren in omstandigheden onafhankelijk van zijn wil.

Door de maatregelen van de overheid hoeft de werknemer zich zelfs niet meer op overmacht te beroepen en heeft de werkgever niet langer de mogelijkheid zich ertegen te verzetten, althans niet tijdens de periode van lockdown.

Het grote verschil met structureel telewerk is dat er geen voorafgaande schriftelijke overeenkomst bestaat omtrent de modaliteiten (werkrooster, werkplek, uitrusting, kosten). Dit is echter belangrijk voor de arbeidsverzekeringsdekking, waarbij moet worden bepaald of de werknemer valt binnen het kader van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst.

De structurele telewerker kan verwijzen naar de telewerkovereenkomst (vaak een addendum bij de overeenkomst), terwijl de incidentele telewerker vaak machteloos is. Hieraan moet worden toegevoegd dat de locatie van het telewerk vaker onderhevig is aan andere soorten activiteiten en dus aan andere dan werkgerelateerde ongevallen. In de lockdown-situatie, waar veel werknemers ook voor hun kinderen moeten zorgen, huishoudelijk werk verrichten (boodschappen, schoonmaak, de was, tuinieren), stelt zich de vraag of een eventueel ongeval al dan niet verband houdt met de uitvoering van een arbeidsovereenkomst. Vaak geziene ongevallen bij telewerken zijn valpartijen (op trappen en bij het tegenkomen van een obstakel).

Het begrip ‘van en naar het werk’ wordt geledigd van zodra de werknemer zich niet langer moet verplaatsen om zich naar het werk te begeven. Nochtans, zelfs als hij thuis werkt, moet de werknemer steeds bepaalde verplaatsingen doen tijdens zijn werkdag. Hij moet zodoende voorraden kopen (supermarkt, bakkerij, enz.), zijn kind in de crèche afzetten, naar het postkantoor of de bank gaan, of naar een andere plaats die door de regering is toegestaan. Het is in die zin dat de wetgever de weg van en naar het werk heeft gelijkgesteld met het traject “van de woonplaats van de telewerker naar de school of opvangplaats van zijn kinderen en omgekeerd, indien het telewerk op de woonplaats wordt uitgevoerd” (art. 8, §2, 12° van de Arbeidsongevallenwet van 10 april 1971).

Artikel 7, 4e lid van de Arbeidsongevallenwet van 10 april 1971 bepaalt het volgende:

“Het ongeval overkomen aan de telewerker wordt, behoudens tegenbewijs, geacht overkomen te zijn tijdens de uitvoering van de arbeidsovereenkomst: 1° wanneer het ongeval gebeurt op de plaats of de plaatsen die schriftelijk zijn vermeld als de plaats om zijn werk te verrichten, in een telewerkovereenkomst of in enig ander document dat het telewerk generiek of punctueel, collectief of individueel, toelaat. Als de plaats(en) niet werd(en) vermeld, zal het vermoeden van toepassing zijn op de woonplaats of de plaats(en) waar het telewerk gewoonlijk wordt uitgevoerd; en 2° wanneer het ongeval gebeurt tijdens de periode van de dag die is vermeld in een document zoals bedoeld in 1° als periode waarin arbeid kan verricht worden. Bij ontstentenis van dergelijke vermelding in de schriftelijke overeenkomst zal het vermoeden van toepassing zijn tijdens de werkuren die de telewerker zou moeten presteren indien hij in de lokalen van de werkgever zou zijn tewerkgesteld.”

In 2019 heeft de wetgever de vereiste van een schriftelijk document versoepeld zodat een eenvoudige e-mail, of zelfs een sms, zou kunnen volstaan. Bovendien wordt elke telewerker bij gebrek aan een schriftelijk document verondersteld op zijn woonplaats te werken tijdens de gebruikelijke werkuren binnen het bedrijf.

Daarom wordt telewerkers en hun werkgevers aanbevolen om de voorwaarden van telewerk schriftelijk vast te leggen (een e-mail kan voldoende zijn), met het oog op een optimale dekking van werkgerelateerde ongevallen. Als men dit niet schriftelijk doet, zal de ouder die om 6 uur 's morgens rustig opstaat om te werken, wanneer zijn of haar werkschema meestal om 8 uur 's morgens begint, minder goed beschermd zijn als een ongeval zich op een dergelijk vroeg uur voordoet wanneer men niet altijd even goed wakker is. De verzekeraar zou inderdaad geneigd zijn om spontaan te weigeren om dekking te verlenen en in het geval van een gerechtelijke procedure zou de gewonde werknemer het vermoeden van bewijs in zijn voordeel kunnen worden ontnomen.

Pierre-Yves MATERNE, senior associate

More Partner Blogs


14 januari 2021

Why the general counsel should care about regulatory compliance software

According to the Legal Departments in a Digital Era report, 72% of legal departments say...

Lees meer...

11 januari 2021

The European Commission unveils proposals for a digital services act and a digital markets act

On 15 December 2020, the European Commission finally unveiled its long-awaited proposals for a...

Lees meer...

23 december 2020

Telewerk en arbeidsongeval

De Covid-19-crisis heeft een grote toename van telewerk veroorzaakt zonder dat iedereen altijd...

Lees meer...

22 december 2020

Brexit: impact voor werkgevers

Vanaf 1 januari 2021 zijn Britse werknemers derdelanders. Meer concreet zullen de gevolgen vooral...

Lees meer...

17 december 2020

De “nieuwe” alarmbelprocedure met betrekking tot de BV

Het gebeurt maar al te vaak dat vennootschappen reeds geruime tijd in moeilijke papieren verkeren...

Lees meer...