De nakende inwerkingtreding van Boek 7: bijzondere aandachtspunten voor de bedrijfsjurist

Deze tekst werd gegenereerd via GenIA-L, de AI-tool van Larcier-Intersentia, en werd vervolgens aangepast

Op 16 april 2024 werd een eerste wetsvoorstel ingediend; een aangepast wetsvoorstel volgde op 20 februari 2025. De Raad van State formuleerde zijn advies met een aantal kritische opmerkingen op 28 april 2025.

Het voorgestelde Boek 7 BW is opgebouwd in zeven titels, die de belangrijkste bijzondere overeenkomsten systematisch harmoniseren en integreren, met vier leidende beginselen: vereenvoudiging, herstructurering en integratie, coherentie en rechtsvergelijking.

De bepalingen van Boek 7 BW zijn in beginsel van aanvullend recht, maar uit de tekst of draagwijdte ervan kan blijken dat bepalingen geheel of gedeeltelijk het karakter van dwingend recht of openbare orde hebben. Een lijst van voorbeelden staat in de Memorie van Toelichting (p. 9-10).

De nieuwe regels treden in werking de eerste dag van de 12de maand na publicatie in het Belgisch Staatsblad. De nieuwe regels zijn alleen voor rechtshandelingen/feiten van na de inwerkingtreding en niet als deze betrekking hebben op rechtshandelingen/feiten van voordien. Ze zijn ook niet van toepassing op toekomstige gevolgen van rechtshandelingen en rechtsfeiten van voordien, zodat het een feit is dat de oude en nieuwe regels nog vele jaren zij aan zij van toepassing zullen zijn.

• Koop of dienstencontract
  • Volgens het voorgestelde artikel 7.2.1 BW is koop een contract waarbij de verkoper zich ertoe verbindt aan de koper de eigendom van een goed over te dragen tegen een prijs in geld. De regels van de koop zijn eveneens van toepassing op contracten die een zakelijk gebruiksrecht vestigen tegen een prijs in geld. Deze uitbreiding vergroot de reikwijdte van het koopbegrip, met name in het kader van onroerendgoedtransacties.
  • Daarnaast wordt in het voorgestelde artikel 7.2.2 BW een uniforme regeling ingevoerd voor dienstencontracten, waarbij een opdracht geldt als dienstencontract zolang er geen ondergeschikt verband bestaat tussen partijen. Zowel aanneming, lastgeving als bewaargeving vallen dus onder de nieuwe regels. Deze hervorming vereenvoudigt dus duidelijk de huidige gefragmenteerde regels en veralgemeent tevens verplichtingen zoals de verantwoordingsplicht.
  • Wat de grensgevallen betreft: het voorgestelde artikel 7.2.2 BW biedt hier een antwoord op.
    • Wanneer een contract betrekking heeft op de overdracht van een te vervaardigen of voort te brengen roerend goed tegen betaling, geldt dit in beginsel als koop. Uitzonderingen worden evenwel gemaakt wanneer de opdrachtgever een wezenlijk deel van de benodigde grondstoffen levert, of wanneer het goed specifiek wordt vervaardigd voor diens behoeften, met uitsluiting van gevallen waarin enkel vooraf bepaalde keuzes of standaardaanpassingen van een gestandaardiseerd goed worden voorzien.
    • In het geval van onroerende goederen bepaalt § 2 van het voorgestelde artikel 7.2.2 BW dat een contract waarin een partij zich tegen betaling verbindt tot de oprichting of verbouwing van een onroerend bouwwerk én tegelijkertijd tot de overdracht van de eigendom of het zakelijk gebruiksrecht op het onderliggende perceel, als koop wordt gekwalificeerd. Dit is met name relevant in het kader van de verkoop op plan of sleutel-op-de-deurprojecten.
    • Tenslotte behandelt § 3 van de voorgestelde bepaling de gemengde contracten die zowel betrekking hebben op de overdracht van een bestaand goed als op het verrichten van een opdracht. In dergelijke gevallen is artikel 5.67 BW van toepassing voor de kwalificatie.
      
      
• Veiligheidsplicht
  • Opdrachtnemers dragen een expliciete veiligheidsplicht bij dienstencontracten met risico’s voor opdrachtgevers, derden, goederen of het milieu: zij moeten alle redelijke voorzorgsmaatregelen nemen om incidenten te voorkomen. In de Memorie van Toelichting worden er concrete voorbeelden gegeven.
  • Deze plicht, vastgelegd in het voorgestelde artikel 7.4.12 BW, bevestigt en codificeert bestaande contractuele verwachtingen. De contractuele veiligheidsplicht van de opdrachtnemer is in principe een inspanningsverbintenis. Om de opdrachtnemer aansprakelijk te stellen is het bewijs van een fout vereist. Er is evenwel een tendens merkbaar om van deze verbintenis een resultaatsverbintenis te maken. De kwalificatie als resultaats- of inspanningsverbintenis is afhankelijk van de concrete omstandigheden en de inhoud van de verbintenissen van de opdrachtnemer. ​
    
    
• Hulppersonen
  • Hulppersonen kunnen rechtstreeks de opdrachtgever aanspreken bij niet-betaling door de opdrachtnemer, en dit geldt voor alle dienstencontracten, inclusief ketens verder dan eerste graad.
  • Het voorgestelde artikel 7.4.31 BW maakt deze vordering van dwingend recht.
    
    
• Zichtbare en verborgen gebreken
  
  • Het duaal onderscheid tussen zichtbare en verborgen gebreken bij koop verdwijnt: beide vallen onder één regime van conforme levering met een tienjarige vrijwaringstermijn voor gebreken na levering. De verbintenis tot conforme levering (art. 1604, eerste lid oud BW) en de verbintenis tot vrijwaring voor verborgen gebreken zullen samensmelten.
    
  • Het voorgestelde artikel 7.2.30 fuseert de bepalingen over de verbintenis van de verkoper tot vrijwaring voor verborgen gebreken (art. 1641 e.v. oud BW) en de verbintenis van de verkoper tot conforme levering (art. 1604, eerste lid oud BW), door een eengemaakte notie “conformiteit” te hanteren. Maar de verkoper is echter maar gehouden voor een conformiteitsgebrek dat op het ogenblik van levering van het goed minstens in de kiem aanwezig is (voorgesteld art. 7.2.30, § 3 BW); de verkoper is derhalve niet gehouden voor gebreken die na de levering ontstaan. De bewijslast rust op de koper (voorgesteld art. 7.2.31 BW).
    
  • Maar het afwijkende regime inzake consumentenkoop, dus het weerlegbaar vermoeden van non-conformiteit bij een gebrek binnen twee jaar na levering, blijft behouden (voorgesteld art. 7.2.47 BW). Daarnaast wordt bepaald dat de koper zich niet kan beroepen op de nietigheid van de verkoop wegens dwaling die voortvloeit uit een conformiteitsgebrek (voorgesteld art. 7.2.35 BW). Dit moet cumulatie van vorderingen vermijden: enerzijds op grond van niet-conforme levering, anderzijds op grond van dwaling.
    
  • Fabrikanten en gespecialiseerde verkopers kunnen zich tegenover ondernemingen bevrijden van aansprakelijkheid, maar niet tegenover consumenten.
    
    
• Termijnen
  
  • Termijnen bij koop (niet-conformiteit): drie niveaus van termijnen
    
    • Een vrijwarings- of aansprakelijkheidstermijn: de verkoper is in principe slechts aansprakelijk voor verborgen gebreken die zich binnen 10 jaar na levering manifesteren (voorgesteld art. 7.2.32 BW)
      
    • Een kennisgevingstermijn: de koper moet het gebrek binnen een “redelijke termijn” na ontdekking melden aan de verkoper. Wat redelijk is, hangt af van de aard van het goed, het gebrek, de hoedanigheid van de partijen en de gebruiken. Bij consumentenkoop bedraagt die termijn minstens 2 maanden (voorgestelde art. 7.2.33 en 7.2.51 BW)
      
    • Een verjaringstermijn: de vordering moet ten laatste binnen 2 jaar na de kennisgeving aanhangig worden gemaakt (voorgesteld art. 7.2.34 BW) en die termijn geldt zowel B2B, B2C als C2C. Deze termijn kan wel worden geschorst door gerechtelijke en tegensprekelijke buitengerechtelijke deskundigenonderzoeken.
      
  • Termijnen bij aanneming / werken
    
    • Voor aanneming sluit het voorstel nauw aan bij dezelfde systematiek van conformiteit. De opdrachtgever moet verborgen gebreken binnen een redelijke termijn na ontdekking melden. Na correcte kennisgeving beschikt hij vervolgens over 2 jaar om een rechtsvordering in te stellen, waarbij die 2‑jaarstermijn wordt geschorst tijdens ernstige onderhandelingen of lopende (buiten)gerechtelijke expertise.
      
    • Voor stabiliteitsbedreigende gebreken laat Boek 7 toe aansprakelijkheidstermijnen langer dan 10 jaar te voorzien, zodat de bescherming in de bouwcontext wordt uitgebreid.
      
      
• Eigendomsoverdracht
  • Eigendomsoverdracht draagt standaard geen risico’s meer over: het voorgestelde artikel 7.2.18, eerste lid beperkt zich tot een verwijzing naar het principe vervat in artikel 3.14, § 2 BW.
  • Partijen kunnen hiervan contractueel afwijken. ​

Hoewel het wetsontwerp bij de redactie van dit artikel nog niet goedgekeurd is (begin december 2025), is deze checklist alvast een goede leidraad voor de nabije toekomst.

Maak een overzicht van alle lopende en standaardcontracten (koop, aanneming, verhuur, diensten, lening, bewaargeving, concessies, enz.) en herzie alle modelcontracten (koop, huur, dienst, aanneming) op verwijzingen naar oude artikelen uit het vroegere BW.
Doe een controle op basis van de nieuwe definities van “onderneming” en “consument”, want deze bepalen of het contract aanvullend of dwingend recht bevat.

Kijk na welke contracten onder Boek 7 BW vallen en welke onder andere wetboeken (zoals het Wetboek van economisch recht) vallen.

Voer een juridische audit uit: welke contracten lopen risico op nietigheid, welke clausules zijn strijdig met nieuwe dwingende regels?

Stel een actieplan op voor heronderhandeling van bestaande contracten en organiseer opleidingen voor zowel de juridische dienst als de verkoopafdeling.

Eenmaal de contracten aangepast zijn: communiceer de wijzigingen naar klanten en leveranciers.

• Controleer de clausules inzake eigendomsoverdracht, nu de eigendomsoverdracht niet langer zal resulteren in de overgang van het risico.​
• Dienen clausules aangepast te worden, aangezien het duaal aansprakelijkheidsregime voor zichtbare en verborgen gebreken bij koop wordt afgeschaft?
• Fabrikanten en gespecialiseerde verkopers zullen zich in de toekomst ten aanzien van ondernemingen in principe ook kunnen bevrijden van aansprakelijkheid voor verborgen gebreken. Moeten er contracten aangepast worden?
• De wijzigingen inzake de conformiteitsgarantie van de verkoper, de kennisgevings- en de verjaringstermijn in hoofde van de koper: check de huidige clausules.
• Welke bepalingen dienen gewijzigd te worden zodat een tijdige kennisgeving volstaat in plaats van onmiddellijke dagvaarding bij verborgen gebreken?
• Welke bepalingen in contracten met consumenten verdienen bijzondere aandacht? ​

• Is er belang bij de toevoeging van een expliciete samenwerkingsverplichting en waarschuwingsplicht?
• Moeten contractuele bepalingen met verantwoordings‑ en coördinatieplichten gewijzigd worden?
• Welke clausules moeten toegevoegd worden die aansluiten bij de codificatie van de theorie van de “ongekende omstandigheden” (sujétions imprévues)? Bekijk contractuele opties ter zake om de rechtszekerheid te verhogen.
• Kennisgevings- en verjaringstermijn in hoofde van de opdrachtgever: pas waar nodig de contractuele regelingen aan.
• Voorlopige en definitieve oplevering en de tienjarige aansprakelijkheid voor conformiteitsbedreigende gebreken: analyseer de contractuele regelingen.
• Welke bepalingen in contracten met consumenten verdienen bijzondere aandacht. ​

Boek 7 BW heeft geen directe impact op verzekeringscontracten als zodanig, omdat deze contracten niet onder de categorie “bijzondere contracten” vallen die in Boek 7 worden geregeld, maar er is wel een indirecte impact op verzekeringscontracten.

De modernisering van contracten in sectoren zoals bouw en dienstverlening kan wel indirect invloed hebben op de inhoud en dekking van bepaalde verzekeringen, vooral in de bouwsector: dus nakijken of er nood is aan actualisering van de lopende aansprakelijkheidsverzekeringen.

• Wat houdt de nieuwe regeling voor inrichtings‑ en veranderingswerken van huurders in?
• Wat dient er te wijzigen inzake de teruggave bij beëindiging van de huur? ​

Boek 7 BW bevestigt de dading als bindende en onherroepelijke overeenkomst, maar ontdoet ze van haar vroegere semi-rechterlijke status. De rechtszekerheid stijgt, al vereist dit meer aandacht bij het opstellen en sluiten van dadingen omdat ze moeilijker kunnen worden teruggedraaid.
Welke clausules in de huidige standaarddadingen worden daarom best aangepast, bv. in dadingen met ex-werknemers?